Τεχνητή νοημοσύνη, Ενημέρωση και Δημοκρατία στην προεκλογική περίοδο

Σε κάθε προεκλογική περίοδο, η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται — όπως είναι αναμενόμενο — σε πρόσωπα, θέσεις και πολιτικές προτάσεις για πάταξη της διαφθοράς, διερεύνηση σκανδάλων, επίλυση προβλημάτων και βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών.  Είναι άλλωστε η στιγμή όπου οι πολίτες καλούνται να αξιολογήσουν επιλογές και να λάβουν αποφάσεις που επηρεάζουν το μέλλον τους.

Αυτό που συζητείται πολύ λιγότερο, όμως, είναι το πώς διαμορφώνεται το ίδιο το περιβάλλον μέσα στο οποίο λαμβάνονται αυτές οι αποφάσεις.

Σήμερα, η ενημέρωση δεν είναι απλώς αποτέλεσμα δημοσιογραφικής επιλογής. Είναι, σε μεγάλο βαθμό, αποτέλεσμα αλγοριθμικής διαμεσολάβησης. Οι πλατφόρμες, οι μηχανές αναζήτησης και τα ψηφιακά οικοσυστήματα καθορίζουν τι βλέπουμε, πότε το βλέπουμε και πόσο συχνά το βλέπουμε. Αυτό δεν είναι μια ουδέτερη διαδικασία.

Η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται όλο και περισσότερο στη διαδικασία παραγωγής και διανομής της είδησης — από την επιλογή θεμάτων μέχρι την εξατομίκευση του περιεχομένου. Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον ενημέρωσης που γίνεται ταυτόχρονα πιο στοχευμένο και πιο κατακερματισμένο.

Ως δημοσιογράφος με πολυετή εμπειρία στα Μέσα Ενημέρωσης και μέσα από την ερευνητική μου ενασχόληση  με την αλγοριθμική δημοσιογραφία και τις τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης ευρύτερα, διαπιστώνω ότι το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η τεχνολογία επηρεάζει την ενημέρωση. Αυτό είναι πλέον δεδομένο.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν — και σε ποιο βαθμό — οι πολίτες, οι θεσμοί, οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι αντιλαμβανόμαστε αυτή τη μετατόπιση.

Σε μια προεκλογική περίοδο, το ζήτημα αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η ποιότητα της δημοκρατίας δεν εξαρτάται μόνο από την ύπαρξη επιλογών, αλλά και από την ποιότητα της πληροφόρησης πάνω στην οποία βασίζονται αυτές οι επιλογές.

Η Ευρώπη έχει ήδη ξεκινήσει να κινείται προς τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών πλατφορμών. Ωστόσο, η πρόκληση δεν είναι μόνο ρυθμιστική. Είναι βαθύτερα πολιτική και κοινωνική.

Αφορά το πώς διασφαλίζεται η διαφάνεια στους αλγορίθμους, το πώς προστατεύεται η πολυφωνία και το πώς ενισχύεται η εμπιστοσύνη στην ενημέρωση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει ραγδαία.

Ίσως τελικά το πιο σημαντικό ερώτημα που πρέπει να μας απασχολήσει δεν είναι μόνο τι λέγεται στη διάρκεια μιας προεκλογικής περιόδου, αλλά και το πώς φτάνει αυτό το “τι” μέχρι τον πολίτη.

Γιατί εκεί, ακριβώς, διαμορφώνεται — σε μεγάλο βαθμό — η ποιότητα της δημοκρατίας μας.

ΥΓ. Οι απόψεις αυτές εκφράζουν προσωπικούς προβληματισμούς στο πλαίσιο της επαγγελματικής και ερευνητικής μου δραστηριότητας.